శ్లో|| ఇంద్రియాణాం హి చరతాం యన్మనోఽనువిధీయతే ।
తదస్య హరతి ప్రజ్ఞాం వాయుర్నావమివాంభసి ||(2-67)||
టీక:- చరతాం
ఇన్ద్రియాణామ్ = విషయములందు ప్రవర్తించుచున్న ఇంద్రియములలో, యత్=
ఏయింద్రియమును, మనః =
మనస్సు, అనువిధీయతే
= అనుసరించి పోవుచున్నదో;
తత్ = ఆ యింద్రియము,
అస్య =
దీనియొక్క, ప్రజ్ఞామ్ = వివేకమును,
అంభసి = నీటియందు,
నావమ్ =
ఓడను, వాయురివ =(ప్రతికూల)
వాయువువలె, హరతి హి =
ఈడ్చుకొనిపోవుచున్నదిగదా!
భావము: నీటిలో పారాడు నావను బలమైన గాలి వీచి పెడదారికి లాగుకొని
పోవునట్లు; ఏదేని ఇంద్రియము పైన మనస్సు కేంద్రీకృతమయినచో అయ్యది మనుజుని
యొక్క వివేకమును తప్పుదారిలో ఈడ్చుకొనిపోవును.
శ్లో|| తస్మాద్యస్య మహాబాహో నిగృహీతాని సర్వశః ।
ఇంద్రియాణీంద్రియార్థేభ్యః తస్య ప్రజ్ఞా ప్రతిష్ఠితా ||(2-68)||
టీక: -
మహాబాహో ! = ఓ అర్జునా!;
తస్మాత్ = అందువలన;
యస్య = ఎవనియొక్క,
ఇన్ద్రియాణి = ఇంద్రియములు; ఇంన్ద్రియార్థేభ్యః = ఇంద్రియ విషయముల నుండి; సర్వశః సర్వవిధములచేత
(సంపూర్ణముగ); నిగృహీతాని=
నిగ్రహింపబడినవో; తస్య = అతని యొక్క, ప్రజ్ఞా =
జ్ఞానము (వివేకము), ప్రతిష్ఠితా
= మిగుల స్థిరమైనది యగుచున్నది.
భావము: కాబట్టి ఓ అర్జునా! ఎవడు తన
యింద్రియములను విషయములపైకి పోనీయక సర్వవిధముల అరికట్టుచున్నాడో, ఆతని
జ్ఞానమే మిగుల స్థిరమైయుండును.
వ్యాఖ్యానము:
పాత చింతకాయ పచ్చడి కాదు: “ఇదేదో మనం చిన్నప్పటి నుంచి వింటున్నదే. దీంట్లో
గొప్పేముంది. పాత చింతకాయ పచ్చడి” అని
కొట్టిపారేయకండి. ఈ శ్లోకముల అర్ధమును ఒక వ్యంగ్య చిత్రం
ద్వారా తెలుసుకుందాము. ముందుగా కింద ఇచ్చిన బొమ్మని పరీక్షగా
చూడండి. (నిర్లక్ష్య యాత్రికుడు the reckless sleeper
-Rene Magritte)
నిర్లక్ష్య
యాత్రికుడు: ఈ కళాకృతిలో మాగ్రిట్ అత్యద్భుతమైన రహస్యము, గూఢార్థములతో కూడిన పొంతన లేని విభిన్న వస్తువులను తులనాత్మకంగా విచారించుటకు ఒకచోట చేర్చి వుంచారు. ఇది కల లాంటి
దృశ్యాన్ని సూచిస్తుంది. సమయం మరియు స్థలముల హేతుబద్ధలకు ఇక్కడ
చోటు లేదు. ముఖ్యంగా ఒక వ్యక్తి చీకటి దుప్పటిలో కప్పబడి, గాఢమైన నిద్రలో, ఒక గూటి లాంటి పెట్టెలో తేలుతూ
ఉన్నట్లుగా ఉన్నాడు.
వాటిని వాట్లవాట్ల గూళ్ళలో పేట్టేశాను: అతని క్రింద పక్షి, చేత్తో పట్టుకుని అద్దం, వెలిగించిన
కొవ్వొత్తి, సీతాకోకచిలుక మరియు ఆపిల్ వంటి వివిధ వస్తువులు ఉన్నాయి. అవి ఎవరో అమర్చినట్లుగా తమ తమ
గూళ్లలో పెట్టి నట్టుగా కనపడతాయి. మొత్తానికి ఈ చిత్రాన్ని
చూస్తే ఆ వ్యక్తి “నేను ఎక్కడ ఉంచాల్సినవి అక్కడ ఉంచాను
కాబట్టి నాకు వాట్ల గురించి దిగులు చెందవలసిన అవసరం లేదు”
అని నిశ్చింతగా పడుకున్నట్లుగా కనబడుతోంది.
పనిముట్లను అమర్చుకుంటాం: మనిషి తన
ఇంద్రియములను ఆధీనములోని తీసుకోవడానికి అనేక ప్రయత్నాలు చేస్తాడు. ముఖ్యంగా వాటికి మనసులో ఒక స్థానాన్ని కల్పించి దానిని ఆస్థానంలోనే
ఉంచడానికి ప్రయత్నిస్తాడు. ఒక మెకానిక్ తన టూల్స్’ని (పనిముట్లను) చక్కగా ఎలా
అమర్చుకుంటారో అలా అమర్చుకోవడానికి ప్రయత్నం చేస్తాడు ఈ విషయాన్ని బొమ్మలో
చూపించడానికి ప్రయత్నం చేశారు మాగ్రిట్.
చైతన్యమును గూటిలో పెట్టలేము: మన మనసులను ప్రభావితం చేయు ఇంద్రియములు అక్కడ
చూపించిన వెలుగుతున్న కొవ్వొత్తివలె ఆ గూటిని; ఆ మనస్సుని ఆ శరీరమును మండించును. ఈ
రకంగా మానవుడు చేయు ఏ ఉపాయములతోను ఇంద్రియములను పావురాల్లాగ వాటి వాటి గూళ్ళలో
ఉంచడానికి ఉంచడానికి సాధ్యం కాదు.
తన కల్పిత
లోకములో నిర్లక్ష్య యాత్రికుడు: మొదటిసారి ఈ
చిత్రాన్ని చూసినప్పుడు “ఏమిటిది మసక మసకగా ఉంది” అనిపిస్తుంది. మాగ్రిట్టే యొక్క సూక్ష్మమైన మరియు
ఖచ్చితమైన రంగు ఉపయోగం, అలాగే అతని రూపాన్ని ఖచ్చితమైన రెండరింగ్, వాస్తవికత, అవగాహన
మరియు అపస్మారక స్థితిపై లోతైన ధ్యానంలోకి వీక్షకులను ఆకర్షిస్తుంది.
అప్రమత్తము లేని జీవితము: ఈ చిత్రమునకు "నిర్లక్ష్య యాత్రికుడు"
అని పేరు పెట్టి చెప్పకనే యథాలాపముగా వుండు మన స్వభావమును నిరూపించారు. ఇక్కడ
ఇంద్రియములను ఒక బీరువాలో ఉంచినట్టుగా నిలిపి పైన మానవుడు ఉదాసీనతతో పడుకున్నట్టు
చూపించారు. అందుకనే
ఇక్కడ శ్రీకృష్ణ పరమాత్మ ఒక్క క్షణం కూడా అప్రమత్తముగా లేకుండా చూసుకో లేకపోతే
తిరిగి తిరిగి వాటి బారిన పడతాము అన్న విషయాన్ని చెబుతున్నారు ఇది ముఖ్యంగా గమనించమన్నారు.
x-x-x-x
కామెంట్లు లేవు:
కామెంట్ను పోస్ట్ చేయండి