2-42, 43 & 44: సాంఖ్య యోగము 42, 43 & 44వ శ్లోకములు

శ్లో|| యామిమాం పుష్పితాం వాచం ప్రవదంత్యవిపశ్చితః ।వేదవాదరతాః పార్థ నాన్యదస్తీతి వాదినః ||(2-42)||

టీక:- యామ్ ఇమాం = ఇవన్నీ; పుష్పితాం=ఆకర్షణీయమైన; వాచం = మాటలు; ప్రవదంతి=విశేషించి చెప్పుదురో; అవిపశ్చితః = పరిమితమైన అవగాహన కలవారు; వేదవాదరతాః=వేదములోని ఫలశృతి మీద ఆసక్తి కలవారు; పార్థ= అర్జునా; న అన్యత్ అస్తి = ఇంతకంటే వేరేది ఏదీ లేదు; ఇతి = ఈ విధంగా; వాదినః = వాదిస్తారు;

శ్లో|| కామాత్మానః స్వర్గపరా జన్మకర్మఫలప్రదామ్ ।
క్రియావిశేషబహులాం భోగైశ్వర్యగతిం ప్రతి ||(2-43)||

టీక:- కామ-ఆత్మానః =ఇంద్రియ సుఖములపై ఆసక్తితో; స్వర్గ-పరాః = స్వర్గమును పర లోకములను పొంద గోరి; జన్మ-కర్మ-ఫల =జన్మము, కర్మము, అవి ఇచ్చు మంచి ఫలములను; ప్రదాం = ఇచ్చే; క్రియా-విశేష బహులాం = అనేక డాంబికమైన కర్మ కలాపములతో కూడిన యట్టి;   భోగైశ్వర్యగతిం ప్రతి  = భోగములు ఐశ్వర్యములు సంపాదించుటకు;

శ్లో|| భోగైశ్వర్యప్రసక్తానాం తయాపహృతచేతసామ్ ।
వ్యవసాయాత్మికా బుద్ధిః సమాధౌ న విధీయతే ||(2-44)||

టీక:- భోగైశ్వర్యప్రసక్తానాం = భోగములు, విలాసము లందు మిక్కిలి మమకారాసక్తి ఉన్నవారికి; తయా= దాని వలన; అపహృత = అపహరించబడిన;   చేతసామ్ =మనస్సు గలవారు; వ్యవసాయాత్మికా = వ్యవసాయము చేయుటకు అనువైన, కృషిచేయుటకు తగినది, ప్రయత్నము చేయ తగినది, సాగు చేయుటకు అనుకూలమైనది, దృఢమైన నడవడి; బుద్ధిః=  బుద్ధి; సమాధౌ= సమాధి నిష్టలో, దైవధ్యానములో; నవిధీయతే — సాధ్యము కాదు, కలుగనేరదు.

 

మూడు శ్లోకాల భావము:  ఓ అర్జునా! వేదములలో చెప్పబడిన ఫలములను తెలుపు భాగములందు ఆసక్తి; అందు చెప్ప బడిన స్వర్గాది ఫలితముల కంటే అధికమైనది వేరేదియూ లేదని వాదించు వారును, విషయ వాంఛలతో నిండిన చిత్తము కలవారును; స్వర్గాభిలాషులగు అల్పజ్ఞులు జన్మము, కర్మము, తత్ఫలాపేక్షులును భోగములు ఐశ్వర్యములు సంపాదించుటకై అనేక డాంబికమైన కర్మ కలాపములతో కూడిన ఫలశూన్యమగు ఏ వాక్యమును చెప్పుచున్నారో దానిచే అపహరించబడిన చిత్తము కలవారికి, భోగైశ్వర్యప్రియులకును సమాధి నిష్టలో, దైవధ్యానందు పాల్గొనుటకు దృఢమైన చిత్తము కలుగనేరదు.

వ్యాఖ్యానము:  

వ్యవస్థీకృత మతములన్నీ ఇహలోకము, పరలోకములను వేరు చేస్తూ, అనేకానేక రకాలుగా మనిషికి ఆశ చూపో, బెదిరించో అతనిని సన్మార్గంలో పెట్టడానికి స్వర్గము  (=ఆశ, సుఖము, తృప్తి)   లేదా నరకము  (= బెదిరింపు, శిక్ష, కష్టము) సృష్టించాయి.

తాత్కాలికంగా అవి ఉపయోగపడినా, వాస్తవానికి అవేవీ కూడా సాధారణ మనిషికి నిశ్చయ వివేకం లేక  పోవడముతో అతని ప్రవర్తన మీద ఏమాత్రము దీర్ఘకాలిక ప్రభావం చూపించలేకపోయాయి.  (ఇంతకు ముందటి శ్లోకములో 2-41లో చెప్పినట్లు నిశ్చయ వివేకం లేని వారి జ్ఞానము అనేక భేదాలతో అనంత ముఖాలుగా వుంటుంది).  మనిషి బుద్ధి  కుక్కతోక  వంకర  లాగే  ఉంటుంది.

x-x-x-x